OOPS. Your Flash player is missing or outdated.Click here to update your player so you can see this content.
You are here: Start arrow Zabytki arrow Parki
Parki
Redaktor: Krzysiek K.   
23.11.2012.

              Szczególne miejsce  w układach przestrzennych niektórych wsi gminy Warta, zajmują  obszary zieleni tj. parki. Wiąże się to z obecnością w nich żywego tworzywa: drzew, krzewów i roślin zielonych, wprowadzonych świadomie i kształtujących przestrzeń zgodnie z wolą twórcy.

Utrata parku oznacza zagubienie fragmentu przeszłości, dokumentującego dorobek kulturowy grup społecznych i poszczególnych ludzi, działających w określonym czasie, miejscu i warunkach. Nie ma jednak dwóch jednakowych parków. Ogromne zróżnicowanie założeń ogrodowych i form przestrzennych jest ich dodatkowym walorem. Na terenie gminy Warta znajdują się  parki w Małkowie, Rożdżałach, Ustkowie, Kamionaczu, Cielcach i Mikołajewicach. Parki te należą do najlepiej utrzymanych i zagospodarowanych parków w całej gminie.

 

Bezwzględną większość stanowią parki dworskie, wchodzące w skład założeń przestrzennych, obejmujących tereny: parku lub ogrodu ozdobnego otaczającego dwór. Struktura własności i użytkowania parków w przeważającej części leży w rękach prywatnych. Powierzchnia typowego założenia omawianego terenu jest na ogół niewielka i obejmuje kilka hektarów. Dominują więc parki średniej wielkości od 3 do 5 ha, natomiast parki o największej powierzchni od 8 do 11 ha są tylko dwa (Cielce i Małków). Czas powstania większości parków określa się na XIX wiek[1]. Przeważają parki założone w stylu krajobrazowym o swobodnej kompozycji przestrzennej. Drzewostan parków składa się głównie z drzew rodzimych: dębów szypułkowych, lip drobnolistnych, jesionów wyniosłych, klonów zwyczajnych, rzadkością jest cios pospolity i sosna limba. Powyżej wymienione parki, zajmują bardzo ważne miejsce w układzie przestrzennym wsi. Zajmując duże powierzchnie wiejskie stanowią dla wielu mieszkańców miejsce wypoczynku, a jednocześnie przypominają o śladach przeszłości.

 

           Wiele z tych parków posiada ogromną wartość kulturową oraz jest cennym obiektem krajobrazowym i przyrodniczym.

Z zachowanych dotąd zabytkowych założeń parkowych w gminie Warta wymienić należy:

 

1. Cielce – park dworski, zajmuje powierzchnię 10,28 ha (w tym 5,2 ha wody), pierwotnie (2 poł. XIX wieku) stanowił założenie o charakterze krajobrazowym, z centralnie ulokowanym dworem. W latach 20 - tych XX wieku pobudowano nowy dwór, doprowadzono tym samym do znacznych przekształceń w bezpośrednim jego sąsiedztwie, a drzewostan po II wojnie światowej został silnie przetrzebiony. Obecnie park ten zachowany jest w formie szczątkowej, a dosadzenia w latach 1989 –1991 były wprowadzone przez obecnego właściciela.

 

2. Kamionacz – park dworski, który posiada powierzchnię 4,85 ha i pochodzi z XIX wieku, założenie to ma charakter krajobrazowy. Park ten został częściowo przekształcony w latach 20 - tych XX wieku po przebudowie dworu (w części ogród użytkowy) oraz po 1945 roku[2].

 

3. Małków – park położony malowniczo na zboczach wąwozów, zbiegających z wysokiej krawędzi pradoliny Warty zajmuje powierzchnię około 8 ha i usytuowany jest na rzucie wieloboku, zbliżonego do litery „L”. Kompleks parkowy powstał na trenie dawnego lasu liściastego poprzez wycinkę części drzew i założenie trawników. Pierwotnie park nawiązywał do nurtu krajobrazowo – romantycznego, zajmował niewielką przestrzeń ograniczoną do najbliższego otoczenia pałacu. Kres świetności parku przypada na koniec XIX wieku i pierwsze czterdziestolecie XX wieku. Wówczas włączono do parku stary las liściasty, porastający strome zbocza doliny i uformowano układ, który ostatecznie przybrał kształt trójkąta prostokątnego. Uznany został przez specjalistów za park krajobrazowy, ze względu na występujące w nim stare drzewa będące pomnikami przyrody. Wiąże się to z świadomie wprowadzonym zgodnym z wolą twórczą właścicieli, kształtem przestrzeni ogrodu. W drzewostanie dominują wspaniałe okazy dębów szypułkowych, z których najstarsze liczą po kilkaset lat. Jeden z nich posiada obwód pnia 5,14m. Drzewostan parku tworzy ponadto: cis, żywotnik zachodni, szachłak, bukszpan, karagana syberyjska, sosna wejmutka, jesion wyniosły, jesion wyniosły zwisający, topola włoska, lipa drobnolistna, wiąz górski, wiąz szypułkowy, klon srebrzysty, modrzew europejski, grab zwyczajny, jaśmin wonny, grochodrzew i wiele innych. W parku rosną również dwa drzewa egzotyczne, chojna kanadyjska i glediczja trójcierniowa[3].

3. Mikołajewice – park dworski, posiada powierzchnię 2,7 ha (w tym 0,12 ha wody), ulokowany jest na krawędzi doliny rzeki Warty. Park ten pochodzi z XIX wieku, a  pierwotnie jego powierzchnia była większa, lecz uległa zmniejszeniu w latach 1974 - 1975 w związku z działalnością RSP. Park ten posiada charakter krajobrazowy, przekształcony w latach 20 – 30-tych XX wieku. Park został silnie zdewastowany w latach 80 – tych i obecnie zachowany reliktowo. W ostatnich latach podjęta została rewaloryzacja parku przez obecnego właściciela.

 

4. Ustków – park dworski pochodzący z drugiej połowy XIX wieku, w pierwotnym obrysie zajmował powierzchnię ok. 4,73 ha (w tym 0,19 ha wody) i rozplanowany jest na rzucie wydłużonego czworoboku zwężającego się nieco w części środkowej. W partii centralnej park ten posiada charakter krajobrazowy, silnie przekształcony. Park jest częściowo ogrodzony i został podzielony po 1945 roku. Jego człon zachodni tworzy zaorane pole, obramowane przy obrzeżu drzewostanem liściastym, a część środkowa parku zajmuje zwarty drzewostan przecięty ścieżkami i dróżkami prowadzącymi do budynku szkoły ustawionej przy obrzeżu parku[4].

 



[1] E. Biernacka, Przyroda województwa sieradzkiego, Urząd Wojewódzki w Sieradzu, s.99-106.

[2] Informacje zaczerpnięto z kart ewidencyjnych znajdujących się w posiadaniu Delegatury Konserwatorskiej w Sieradzu.

[3] I. Paszyn., s.26 i 39.

[4] Parki i ogrody zabytkowe w Polsce, stan z 1991 r., Warszawa 1992, s. 261.