OOPS. Your Flash player is missing or outdated.Click here to update your player so you can see this content.
You are here: Start arrow Zabytki arrow Obiekty archeologiczne
Obiekty archeologiczne
Redaktor: Krzysiek K.   
23.11.2012.


 

                                                                                          OBIEKTY ARCHEOLOGICZNE

 

Na obszarze gminy i miasta Warta występują 353 stanowiska archeologiczne, przy czym 19 znajduje się w samym ośrodku gminnym Warta. Teren gminy i miasta Warta jak do tej pory nie został jeszcze w całości przebadany powierzchniowo. Z dotychczas znanych 353 stanowisk archeologicznych, część z nich to znaleziska archiwalne ze starszych badań AZP (Archeologiczne Zdjęcie Polski) nie posiadające  w chwili obecnej dokładnej lokalizacji terenowej.

              Rodzaje istniejących stanowisk obszaru badań to: ślady osadnictwa, cmentarzyska, osady, znaleziska luźne, punkty osadnicze, grodziska stożkowate, piece wapiennicze.[1]

         Ze względu na czas powstania, większość znalezisk  pochodzi z okresu kultury łużyckiej i kultury przeworskiej. Spora ich ilość datowana jest na wczesne średniowiecze, pochodzą więc one z kręgu szeroko rozumianej kultury polskiej.

          Rzeczą wiadomą jest to, że dawniej człowiek zakładał osiedla tam, gdzie sama przyroda dawała mu lepsze warunki życia i ochronę przed niebezpieczeństwami. Ziemie położone nad rzeką Wartą były zamieszkałe już w czasach prehistorycznych. Bezpiecznie położone na wysokim brzegu rzeki, oddzielone od niej szerokim, około dwukilometrowym pasem łąk poprzecinane licznymi bagniskami, dołami i starorzeczami, porośnięte zaroślami - były znakomitym miejscem do hodowli, rybołówstwa, a w razie niebezpieczeństwa do schronienia. Nic dziwnego, że wzdłuż rzeki Warty bardzo wcześnie powstały - przeciętnie co 1,5 km – wioski. Potwierdzenie tego przyniosły badania archeologiczne przeprowadzone w wioskach położonych wzdłuż rzeki Warty, przed utworzeniem zbiornika wodnego na tej rzece. Udowodniły one, że w Tądowie Górnym istniała osada już w czasach neolitu, to jest ok. 4000-1700 lat p.n.e. Znaleziono tam pozostałości ceramiki kultury lendzielskiej, pucharów lejkowatych, grzebykowo – dołkowej i ceramiki sznurowej. Z czasów kultury przeworskiej znaleziono w Tądowie piec garncarski, którego wielkość pozwala sądzić, że produkowane w nim garnki zaspokajały w całości potrzeby okolicznej ludności. Podobnie było w Zakrzewie, gdzie istniało nad starorzeczem Warty grodzisko stożkowate. Także w Ostrowie, w widłach rzeki Teleszyny i Warty od czasów neolitycznych, przez kulturę łużycką, przeworską i trzcinecką, funkcjonowała osada, której kontynuacją jest istniejąca do dziś wieś Ostrów Warcki. Pierwotnie wszystkie te osady miały charakter obronny lub były przynajmniej dobrze zabezpieczone. W Jeziorsku wykopaliska archeologiczne potwierdziły istnienie średniowiecznego gródka rycerskiego, który powstał przy pierwotnej osadzie. Był on położony w miejscu, które obecnie znajduje się pod zalewem, w prostej linii za dzisiejszą plebanią.[2]

          Wśród przebadanych wówczas nekropoli ważne miejsce zajmuje cmentarzysko kultury łużyckiej w Zakrzewie, funkcjonujące od V okresu epoki brązu do przełomu wczesnych okresów epoki żelaza, gdzie wyeksplorowano 261 grobów popielnicowych i 53 jamowe. Interesujących znalezisk dostarczyło także z tejże miejscowości, na którym odkryto relikty osady kultury pucharów lejkowatych (neolit) oraz kultury łużyckiej z okresu halsztackiego (ok. 440 obiektów), cmentarzysko kultury przeworskiej (41 grobów datowanych na późny okres lateński i rzymski), a także pozyskano mobilia charakterystyczne dla czasów średniowiecza i nowożytności. Z tego też stanowiska pochodzi jeden z najbardziej cennych  przedmiotów pozyskanych w trakcie całych badań na „Jeziorsku”, jakim jest unikatowe, brązowe, bogato ornamentowane naczynie, pochodzące z importu z warsztatu w Bisenzio w Etrurii i datowane na VII – V w. p.n.e.[3]

             Powyżej wymienione znaleziska ze względu na rodzaj i czas powstania stanowią dziś jedne z cenniejszych odkryć na obszarze gminy Warty i świadczą o śladach dawnej działalności człowieka.

             Obiekty archeologiczne zwykle znajdują się na obszarach prywatnych najczęściej zajęte są przez pola uprawne bądź też porośnięte przez drzewa i krzewy.

   Na obszarze gminy Warta mamy dwa tego typu zabytki, jedno z nich to wczesnośredniowieczne cmentarzysko w Górze z XI wieku, odnalezione w trakcie badań archeologicznych przez pracowników Muzeum  Archeologicznego w Poznaniu w 1954 roku[4] oraz  późnośredniowieczne grodzisko stożkowate w Małkowie z XIV wieku (Ryc.14), odkryte w 1937 roku przez  G. Leńczyka delegata Muzeum Archeologicznego Polskiej Akademii Umiejętności. Grodzisko to znajduje się na wschód od założenia pałacowego, na łąkach w pobliżu rzeki Warty. Przypuszczenia Leńczyka wskazują na to, że grodzisko to było obiektem wojskowym. W trakcie prowadzonych badań znaleziono relikty drewnianego domostwa, ułamki naczyń glinianych, militaria oraz dwie monety Kazimierza Wielkiego. Składało się z drewnianej budowli krytej strzechą i wału ziemnego[5]. Jedynym śladem, dziś potwierdzającym istnienie grodziska na terenie Małkowa jest ślad usypanego kopca. Istnieją przypuszczenia, iż grodzisko to mogło być powiązane z niedaleko położonym pałacem w Małkowie.



[1] Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy i Miasta Warta, Warta – Łask, luty, 2001 r. , s.40.

[2] Ks. W. Frątczak, Monografia parafii Jeziorsko, Włocławek 2003r.,  s. 11-12.

[3] T.J. Horbacz, Zanim powstał zbiornik „Jeziorsko”, czyli o archeologach na placu wielkiej budowy, [w:]Na sieradzkich szlakach, nr 3/51/1998/XIII, s.36.

[4] Warta (Niezależny miesięcznik społeczno-kulturalny Gminy i Miasta), nr 28-29 sierpień-wrzesień 1997r.s.4

[5] L. Kajzer, Pałace i dwory w dawnym województwie sieradzkim, Warszawa 1994, s.102-103.