OOPS. Your Flash player is missing or outdated.Click here to update your player so you can see this content.
You are here: Start
Organizacje i instytucje
Redaktor: Robert S.   
03.04.2009.

Współpraca samorządu z organizacjami pozarządowymi

Na terenie gminy zlokalizowane są następujące organizacje pozarządowe, które powinny zostać włączone w rozwój gminy:

- Klub Turystyki Wodnej Warta - Idea aktywnego rodzinnego wypoczynku na łonie natury zainspirowała w 1985 r. grono entuzjastów pływania, którzy wykorzystując  bliskość zbiornika Jeziorsko stworzyli prężnie działający klub żeglarski. Członkowie klubu żeglują nie tylko po swoim akwenie, lecz również po Mazurach,  Zalewie Wiślanym,  Morzu Bałtyckim. Patenty żeglarskie początkowo zdobywane były w harcerskiej bazie żeglarskiej "HOW" w Półwiosku St. koło Ślesina, pod czujnym okiem ojca chrzestnego klubu - kapitana Romana Niewiadomskiego. KTW Warta jest organizatorem corocznych Regat o Błękitną Wstęgę Zalewu Jeziorsko.

 

- Towarzystwo Przyjaciół Miasta i Rzeki Warty -  powstało 10 czerwca 1986 r. z inicjatywy Pani dr Eugenii Kaleniewicz. Towarzystwo ma swoja siedzibę w Muzeum Miasta i Rzeki Warty.  Zasadniczym celem stowarzyszenia jest kultywowanie wiedzy o mieście, jego historii i zabytkach, o sławnych mieszkańcach i o współczesnych osiągnięciach. Ma ono służyć rozwojowi kulturalnemu i gospodarczemu, utrzymywać kontakty z dawnymi obywatelami, skupiać i łączyć społeczników, którzy kochają to miasto i chcą coś dla niego zrobić. Realizacja tych zamierzeń gwarantowana jest przez współdziałanie z Miejsko Gminnym Ośrodkiem Kultury w Warcie. Towarzystwo Przyjaciół Miasta i Rzeki odgrywa dużą rolę w utrzymaniu i wzbogacaniu Muzeum Miasta i Rzeki Warty, w którym można dużo dowiedzieć się o historii miasta i okolic. Członkami tej organizacji są mieszkańcy Warty i okolic oraz ci, których los rzucił w inne strony Polski i świata, ale w głębi duszy pozostali warcianami.
Wszystkie funkcje sprawowane są społecznie. Finanse uzyskiwane ze składek członkowskich, nielicznych dotacji i darowizn przeznaczane są na przedsięwzięcia typu: remont ogrodzenia na cmentarzu, fundowanie tablic pamiątkowych, nagród dla laureatów konkursów plastycznych.

 

- Ochotnicza Straż Pożarna - Na terenie gminy znajduje się 28 jednostek straży pożarnej w tym największa w Warcie. Ochotnicza Straż Pożarna stanowi bardzo ważny element rozwoju życia społecznego na terenie gmin. Ochotnicza Straż Pożarna powstała w Warcie w 2 maja 1881 r. z inicjatywy burmistrza miasta, który przekazał na ten cel dwie stare sikawki, 10 beczek i starą szopę.  Jednak dzięki prężnej i sprawnej działalności społeczności lokalnej OSP szybko osiągnęła przyzwoity poziom. Już na początku zgłosiło się 190 ochotników. Działania wspierane są finansowo przez 100 ochotników oraz poprzez organizacje zabaw, bali i loterii fantowych. Dalsza historia to ciągły rozwój i rozbudowa zaplecza sprzętowego: budowa nowej remizy, wieży ćwiczeń, nowych motopomp i samochodów. Zadbano tez o życie kulturalne - w 1926 r. zawiązała się orkiestra strażacka istniejąca do dziś.

 

- Polskie Towarzystwo Krajoznawcze - Oddział PTTK powstał w 1953 r. z inicjatywy pracowników tutejszego szpitala. Od samego początku warcki oddział PTTK  wykazywał się aktywna działalnością. Zajmowano  się organizacją wycieczek do bliskich i odległych zakątków naszego kraju, upamiętnianiem ważnych wydarzeń historycznych i znanych Polaków, rozwijaniem lokalnej turystyki, wiedzy o tutejszych zabytkach i przyrodzie. Członkowie  oddziału brali również aktywny udział w wielu rajdach organizowanych na innych terenach. Przeprowadzano również szkolenia z zakresu turystyki i krajoznawstwa, kursy dla organizatorów turystyki. Od samego początku działalność oddziału związała się z pobliską rzeką. Organizowano spływy kajakowe, biwaki nad rzeką oraz egzaminy na karty pływackie.  W  1959 roku  wybudowano nad rzeką wypożyczalnię sprzętu turystycznego i kajaków.

 

- Koło PZW "Sandacz" w Warcie - Koło powstało w 1947 r. w ramach Zrzeszenia Wędkarzy Polskich przemianowanego na Polski Związek Wędkarski. Od 1996 r. koło przybiera dodatkową nazwę PZW "Sandacz" w Warcie. Obecnie liczy około 240 członków, w tym jedną kobietę, Panią Lidię Embertowicz, która prezentowała koło na mistrzostwach Polski. Oficjalną siedzibą jest lokal w piwnicy Miejskiej i Gminnej Biblioteki Publicznej.

 

- Lokalna Grupa Działania Przymierze Jeziorsko - Założeniem Lokalnej Grupy Działania jest działanie oddolne. LGD ma dbać o rozwój własnego regionu, promować go, wykorzystywać lokalne zasoby. Ma formę partnerstwa publiczno-prywatnego. W skład Lokalnej Grupy Działania Przymierze Jeziorsko wchodzą mieszkańcy i samorządy trzech gmin: Warta, Pęczniew oraz Dobra. Warunkiem działania takiej grupy jest chęć rozwoju własnego obszaru. Lokalna Grupa Działania to ludzie, którzy chcą, poprzez wykorzystanie lokalnych zasobów, stworzyć lepsze warunki życia dla wszystkich mieszkańców. Partnerzy podejmują wspólne, praktyczne działania dzieląc się zasobami, odpowiedzialnością i korzyściami.

Uwarunkowania współpracy

Fundamentem ideowym wyznaczającym podstawy współpracy państwa, w tym samorządów terytorialnych i organizacji pozarządowych jest zasada subsydiarności, zapisana w preambule Konstytucji RP. Zakłada ona, że państwo bierze na siebie tylko te zadania, których nie są w stanie rozwiązać obywatele i ich wspólnoty. Praktyczną konsekwencją przyjęcia tej zasady jest decentralizacja państwa i przekazywanie władzy lokalnej wspólnotom samorządowym. Bardzo ważnym krokiem na tej drodze jest przeniesienie znacznej części kompetencji rządu centralnego samorządom: powiatom i województwom. Obok tego procesu powinien się dokonywać proces przekazywania części kompetencji państwa obywatelom dobrowolnie zrzeszającym się dla rozwiązywania zadań społecznych. Przemawiają za tym nie tylko względy ideowe, ale i praktyczne. Nie chodzi tylko o to, że obywatele mają prawo sami definiować swoje problemy i liczyć na pomoc państwa w ich rozwiązywaniu, ale także o to, iż w wielu dziedzinach organizacje te szybciej i taniej potrafią rozwiązać problemy niż administracja rządowa i samorządowa.

Podstawowym faktem, którą winni uświadamiać sobie wszyscy samorządowcy i pozarządowcy jest to, że podmiotem ich działania są ludzie. Zarówno samorząd lokalny, jak i organizacje pozarządowe, choć w oparciu o różne podstawy (samorząd z mocy prawa, organizacje dobrowolnie) są reprezentantami społeczności. Obie te instytucje, znów w różny sposób i na różnych zasadach, dążą do wspólnego celu. Jest nim zaspokajanie potrzeb społecznych, służenie ludziom, którzy wybrali swoich przedstawicieli do tych instytucji.

Zrozumienie tego, skądinąd oczywistego faktu, nie jest wcale powszechne, a jest to przecież fundament współdziałania, w ramach wspólnej misji, jaką jest dobro społeczności lokalnej. Organizacje pozarządowe z reguły są znaczniej bliżej ludzi, wyrastają w odpowiedzi na ich konkretne potrzeby. Administracja natomiast często (na całym świecie zresztą) zapomina o swojej misji, o tym, komu służy. Świadomość misji, nadanie podmiotowości ludziom uruchamia proces uwłaszczenia obywateli, przywrócenia im podmiotowości poprzez tworzenie możliwości wpływania na własne sprawy. Jednym z nurtów takiego procesu uwłaszczenia obywateli jest budowanie współpracy władz lokalnych z organizacjami pozarządowymi, które pełnią funkcję uspołeczniania życia zbiorowego.

Organizacje, o czym była już mowa, powstają tam, gdzie pojawiają się niezaspokojone potrzeby. Najczęściej są odpowiedzią na problemy dnia codziennego, gdyż te właśnie są najbardziej istotne. Część organizacji w sposób świadomy pozostaje na tym poziomie działania. To jest ich misja, tak określiły swoją rolę i miejsce: pomagać wtedy, gdy pojawia się problem. Najczęściej zresztą uzupełniają w ten sposób działania samorządu i państwa. Jednak inne organizacje starają się poszukiwać przyczyn problemów, a nie tylko łagodzić ich skutki. To jest skuteczna metoda rozwiązywania problemów, ale trudna, bo wymagająca umiejętności i wytrwałości w docieraniu do rzeczywistych źródeł problemów, spojrzenia ponad codziennością. Wiele organizacji, które w tym właśnie upatrują swoją rolę, stara się docierać do źródeł problemów i rozwiązywać je, i to zarówno w skali lokalnej, jak i ogólnopolskiej.

Nie jest to również łatwe dla samorządowców, którzy bardzo często przygniecieni są problemami dnia codziennego: dziurawymi jezdniami czy brakiem pieniędzy na wypłatę zasiłków z pomocy społecznej. Ale także wśród nich istnieje wiele przykładów starań o patrzenie na problemy w dłuższym horyzoncie czasowym i określanie celów, które odnoszą się do źródeł problemów, a nie tylko do ich skutków - w myśl twierdzenia, że lepiej zapobiegać niż leczyć. Przykładem takie podejścia do określania celów działania są Strategie i Plany Rozwoju Lokalnego w wielu gminach w Polsce.

Świadomość tego, że w działaniu najważniejsze są rezultaty wiąże się ściśle ze świadomością misji, celów. Myślenie w kontekście rezultatów podejmowanych działań wymaga planowania i to w dłuższym horyzoncie czasowym. Finansować należy nie działania, ale ich rezultaty. Dobrze znane są sytuacje, w których pewne rezultaty można osiągnąć bardzo prostymi, tanimi sposobami. Nie da się ich jednak zastosować, trzeba wybrać sposób droższy i niekoniecznie gwarantujący osiągnięcie zakładanych rezultatów, tylko dlatego, że tak mówią przepisy. To bardzo często problem administracji, którego rozwiązaniem mogą być organizacje pozarządowe, elastyczne i - między innymi dzięki temu - skuteczne w działaniu.

Władza samorządowa z mocy prawa jest gospodarzem w swojej gminie. Dobry gospodarz to nie zawsze ten, który sam wszystko potrafi zrobić najlepiej, ale przede wszystkim ten, który potrafi dobrze kierować innymi. Władze samorządowe powinny przede wszystkim tworzyć warunki do współpracy, z wszystkimi tymi, którzy działają dla dobra społeczności lokalnej, w tym z organizacjami pozarządowymi.

Organizacje potrafią osiągać założone rezultaty taniej i skuteczniej niż na przykład jednostki budżetowe, obarczone administracją i skrępowane przepisami. Jest to również, a może nawet przede wszystkim, ważne z jednego jeszcze powodu. Ludzie wtedy są szczęśliwi, gdy czują w pełni, że ich potrzeby są zaspokajane, gdy się ich nie wyręcza, wtedy, ale daje się możliwość decydowania o zaspokajaniu własnych potrzeb. Jedną z form takiego uczestnictwa jest właśnie współpraca z organizacjami pozarządowymi, które reprezentują interesy obywateli.

Innym elementem świadomości współpracy jest uświadomienie sobie ról jakie pełnią obaj partnerzy. Oczywiste jest, że podstawą dla określania tych ról jest stan obecny, co nie oznacza, że nie można dążyć - w ramach obowiązujących reguł - do jego zmiany. Władze lokalne, w ramach bycia gospodarzem w swojej gminie, zobowiązane są do świadczenia określonego zakresu usług o określonych standardach. W przeciwieństwie do nich organizacje tworzone są dobrowolnie, same określają to co robią. W określeniu ról pomaga zidentyfikowanie i przekonanie się nawzajem o swoich atutach. Samorząd, na przykład ma możliwość kreowania warunków i regulacji dotyczących różnych sfer życia publicznego, posiada zasoby i środki na prowadzenie działań na rzecz mieszkańców, ma dostęp do różnych źródeł informacji. Organizacje natomiast są elastyczne, nie są bowiem skrępowane tyloma przepisami co samorząd, mogą być zatem znacznie bardziej innowacyjne, mają lepsze rozpoznanie potrzeb społecznych, mogą efektywniej świadczyć usługi na rzecz mieszkańców. Dobre poznanie siebie nawzajem, określenie własnych atutów i słabości pozwala precyzyjnie określić role obu partnerów. Różnice w ich możliwościach działania i w tym czym dysponują stanowią siłę współpracy, w której obaj partnerzy mogą uzupełniać się, pomnażając efekty współdziałania.

Organizacje pozarządowe jako partner samorządu terytorialnego

Organizacje są reprezentantem społeczności lokalnej, wyrazicielem potrzeb, dążeń i oczekiwań tej społeczności (lub jej grup). To powoduje, że dla samorządu organizacje stanowią znakomity “pas transmisyjny”, którym przepływają informacje zarówno od ludzi do samorządu, jak i od samorządu do społeczeństwa. Organizacje jako reprezentant społeczności powinny mieć zatem możliwość wypowiadania się w sprawach ważnych dla społeczności i współuczestniczyć w podejmowaniu istotnych dla mieszkańców decyzji.

Główne formy współpracy to: stała współpraca informacyjna, konsultacje, współudział w podejmowaniu decyzji przez władze samorządowe. Organizacje świadczą również, o czym była już mowa, pomoc bezpośrednią na rzecz mieszkańców społeczności lokalnej. Dysponują w tym zakresie potencjałem, wiedzą i doświadczeniami. Mogą być zatem znakomitym wykonawcą zadań publicznych, których zakres i sposób realizacji określa samorząd.

Główna forma współpracy: kontraktowanie usług organizacjom przez samorząd.

Organizacje obok wykonywania zlecanych przez samorząd zadań publicznych, proponują zupełnie niekonwencjonalne, nowatorskie sposoby rozwiązywania problemów. Pełnią funkcję innowacyjną i w tym zakresie samorząd również powinien współpracować z nimi, przede wszystkim inspirują działania innowacyjne i wspierając ich realizację.

Główne formy współpracy to: programy dotacji i inne formy wspierania organizacji.

Organizacje pozarządowe spośród innych partnerów samorządu terytorialnego wyróżniają następujące cechy:

  • łączenie funkcji usługowej i reprezentacji,
  • bardzo dobre rozpoznanie potrzeb, dążeń i oczekiwań społecznych,
  • elastyczność podejmowanych działań, łatwość w dostosowaniu ich do potrzeb i preferencji klientów/adresatów działań organizacji,
  • potencjał, przede wszystkim ludzki,
  • aktywizowanie i organizowanie wokół działań organizacji społeczności lokalnej,
  • możliwość pozyskiwania środków na realizację działań niedostępnych lub trudno dostępnych dla samorządu i innych partnerów,
  • elastyczność w kalkulowaniu kosztów realizacji działań.

Programy współpracy najczęściej przewidują następujące formy współpracy pomiędzy samorządem i organizacjami pozarządowymi:

  • konsultowanie decyzji podejmowanych przez władze samorządowe z organizacjami pozarządowymi, najlepiej w ustalonym wspólnie trybie i formie,
  • zaproszenie organizacji pozarządowych do współtworzenia strategii rozwoju lokalnego, do szczególnego znaczenia nabiera w tworzeniu regionalnych planów rozwoju nowych województw samorządowych
  • określenie zasad i procedur ubiegania się przez organizacje pozarządowe o dotacje z budżetu samorządowego na realizację innowacyjnych projektów służących mieszkańcom danej społeczności lokalnej,
  • uwzględnianie organizacji pozarządowych w przetargach na wykonywanie zadań publicznych,
  • stanowienie prawa lokalnego (uchwały Rad Samorządów), które w sposób kompleksowy określają cele, zasady, mechanizmy i formy współpracy samorządu i organizacji pozarządowych.
  • różne formy wspierania działań organizacji, na przykład:

- możliwość korzystania z infrastruktury posiadanej przez samorząd; organizacje bezpłatne lub na zasadach preferencyjnych mogą korzystać z lokali, sal na szkolenia i konferencje, środków transportu

 - możliwość korzystania z informacji posiadanych przez samorząd,

 - możliwość korzystania z wiedzy i doświadczeń ekspertów samorządowych,

 - możliwość korzystania z kanałów promocyjnych gminy,

 - możliwość korzystania z kontaktów zagranicznych gminy,

 - możliwość udzielania przez gminę rekomendacji dla organizacji pozarządowych,

 - możliwość korzystania ze szkoleń i to zarówno w zakresie merytorycznych zagadnień, jak i w zakresie rozwoju organizacyjnego, jak też dotyczących funkcjonowania władz samorządowych, urzędu gminy, etc[1].



[1] Por. Tomasz Schimanek „Organizacje pozarządowe w Polsce”.